Du Lịch Bắc Ninh-Chùa đại Trạch

Tour Du Lịch Bắc Ninh - Thôn Đại Trạch, xã Đình Tổ (Thuận Thành), vốn có tên chữ là “Tứ Kỳ”, tên nôm là “Chằm Chỉ”; xưa nằm bên bờ con sông Dâu cổ và thuộc văn hóa vùng Dâu từng là “cái nôi” lịch sử, văn hóa của xứ Kinh Bắc và dân tộc. Song bề dày lịch sử và văn hiến của thôn Đại Trạch được hội tụ và phản ánh ở quần thể di tích cổ kính thâm nghiêm, trong đó có ngôi chùa làng nổi tiếng với lễ hội “Tạ ân”.

Chùa Đại Trạch tên chữ là “Hương Thủy tự” ở cuối làng. Theo thư tịch cổ, ngôi chùa vốn được khởi dựng từ lâu đời, dân làng thờ Phật và còn thờ “Đại Thánh Pháp Thông Phật”. Đến thời Lê Trung Hưng, ngôi chùa được tôn tạo với quy mô lớn. Tòa Tam Bảo kiến trúc kiểu chữ “Công” với các lớp mái ngói đao cong uốn lượn duyên dáng, gồm: tiền đường 7 gian, ống muống 3 gian và thượng điện 3 gian; bộ khung gỗ lim chạm trổ “tứ linh, tứ quý” tinh xảo nghệ thuật. Chùa còn bảo lưu được hệ thống tượng Phật cổ và đặc biệt là tượng “Phật Pháp Thông”. Theo như Phả lục “Đại Thánh Pháp Thông Phật” đã ghi lại truyền thuyết về Phật Pháp Thông có công phù dân giúp nước và có thể tóm tắt như sau:
 Phủ lục kể rằng: Ngài là người con gái có dung nhan đẹp lạ thường, được cha mẹ hết mực yêu quý đặt tên là “Nương Tử”, cha là người thôn Xuân Quan, mẹ là người thôn Đại Trạch, là những người hiền lành chuyên làm việc thiện, cứu giúp người nghèo khổ. Ngài đến tuổi trưởng thành, cũng là lúc cha mẹ qua đời, đã xuất gia theo đạo Phật và nghe tin tại chùa Phật Tích có một vị Thiền sư cao tăng đức độ liền xin vào học. Một thời gian sau, ngài đã làu thông kinh Phật, có những tài lạ như gọi gió, gọi mưa, làm sấm, làm chớp. Thấy thế, Thiền sư rất kính trọng, cho ngài tự đặt tên là “Pháp Thông”. Sau khi đắc đạo, ngài trở về quê nhà thôn Xuân Quan, tự mình làm lấy một ngôi chùa để ngày đêm tụng kinh niệm Phật. Từ đấy, Xuân Quan và Đại Trạch, nội ngoại hai thôn, những người nghèo khổ đều được ngài giúp đỡ, những người đau yếu đều được chữa bệnh, nên nhân dân hai thôn đều nhớ công đức ấy, quý như mặt trăng mặt trời, kính như cha mẹ. Năm ngài 18 tuổi, vào ngày 15 tháng 8, tắm rửa sạch sẽ, thiết lập hương đàn trước sân, đốt hương cầu khấn, tụng niệm chân kinh. Đêm ấy mùa thu trời quang mây tỏ, mà bỗng có đám mây đen ở trên trời hạ xuống, một thoáng trời đất tối đen, mưa gió ào ào, sấm chớp ầm ầm và ngài đã hóa. Cảm động trước công đức của ngài, nhân dân bèn đem quần áo của ngài táng tại chùa, tạc Thần tượng, tả Phật hiệu viết “Pháp Thông Phật”, nhân ngôi chùa đó còn làm đền thờ Ngài. Ngay sau đó, nhân dân thôn Tứ Kỳ xã Đại Trạch biết được sự việc, nhớ tới công đức của ngài cũng thiết vị tại chùa Hương Thủy để thờ.
 Phật Pháp Thông rất linh thiêng, cầu phong đắc phong, cầu vũ đắc vũ, giúp nước giúp dân. Thời nhà Trần, giặc Nguyên-Mông xâm lược nước ta, đóng đại bản doanh ở Đông Bộ Đầu, còn các đồn nhỏ rải rác khắp nơi. Vua ban lệnh cho Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn thống lĩnh các quân đi đánh giặc. Ông lệnh cho con là Trần Hưng Hồng đem quân tiến về đạo Kinh Bắc. Khi qua chùa thôn Xuân Quan, ông vào làm lễ xin phù hộ và đã đánh bại quân xâm lược. Thắng trận trở về, ông viết biểu tâu Vua kể về sự linh ứng của Phật Pháp
Thông. Vua bèn phong sắc cho ngài là “Đại Thánh Pháp Thông Phật linh ứng” và sai quan đem sắc chỉ về địa phương để tế lễ, lại còn cho tiền để tôn tạo tượng Phật phụng sự về sau, rất linh ứng cầu phong đắc phong, cầu vũ đắc vũ. Chuẩn cho Phương Lan xã Xuân Quan thôn và Đại Trạch xã gồm Tứ Kỳ thôn và Ô Chì thôn đồng phụng sự muôn đời.
 Để tạ ơn Phật Pháp Thông linh thiêng đã có công giúp nước giúp dân, hàng năm cứ đến ngày 11 tháng 4 (âm lịch), nhân dân các thôn Tứ Kỳ và Ô Chì lại lên chùa Xuân Quan rước Phật Pháp Thông về chùa Hương Thủy ở thôn Đại Trạch, tế lễ chay giới, tụng kinh niệm Phật 3 ngày, đến ngày 14 tháng 4 rước Phật hoàn cung về chùa Xuân Quan, tục gọi là hội “Tạ Ân” và diễn ra như sau:
 Theo tục lệ, xưa hàng năm đến ngày 11 tháng 4, nhân dân thôn Đại Trạch tổ chức rước kiệu Thánh từ đình làng lên đình thôn Ô Chì (theo Thần tích là thôn có mộ phần của ngài) phong mũ áo, lễ tế ở đó. Sau đó, một bộ phận của đám rước rước long đình, cờ quạt, chiêng trống lên chùa thôn Xuân Quan (Dàn chợ) để xin rước tượng Phật Pháp Thông về chùa Hương Thủy thôn Đại Trạch tế lễ với ý nghĩa là “tạ ân” Phật Pháp Thông đã có công giúp nhân dân. Đồng thời, đám rước kiệu Thánh ở đình Ô Chì, sau khi tế lễ xong thì tiến hành rước kiệu Thánh trở về Chùa Hương Thủy để tạ ơn Phật Pháp Thông đã có công âm phù đánh thắng giặc. Đám rước kiệu Thánh đi đến Cầu Trỗn thì đợi đám rước Phật Pháp Thông từ chùa Xuân Quan đến để đi lên trước. Hai đám rước của nhân dân 3 thôn Xuân Quan, Đại Trạch, Ô Chì hòa làm một theo kiểu “tiền Phật hậu Thánh” rợp trời với cờ quạt, chiêng trống, kiệu, long đình, sa loan, ngựa thờ, siêu đao, bát bửu… Khi đám rước kiệu Phật và Thần của 3 làng về đến chùa Hương Thủy thôn Đại Trạch, Phật Pháp Thông được rước vào chùa yên vị để thờ phụng. Nghi thức tụng kinh lễ Phật tại chùa Hương Thủy diễn ra trong 3 ngày, lễ vật tế lễ toàn đồ chay như xôi, oản, chuối. Đến ngày 14 tháng 4 thì rước kiệu Phật Pháp Thông hoàn cung. Ngày nay, lễ hội “Tạ Ân” được nhân dân địa phương tổ chức 5 năm 1 lần và vẫn giữ được những nghi thức rước, tế lễ tôn nghiêm long trọng. Trong những ngày hội, sau phần lễ là phần hội với nhiều tục trò dân gian vui chơi giải trí vui tươi lành mạnh mang đậm bản sắc quê hương, dân tộc.
 Chùa Đại Trạch và lễ hội “Tạ Ân” truyền thống, đã thu hút đông đảo nhân dân địa phương và quý khách mọi miền vào những sinh hoạt văn hóa tâm linh tín ngưỡng nhằm thể hiện đạo lý tốt đẹp của dân tộc ta là “Uống nước nhớ nguồn” đối với những người có công với dân với nước và đã góp phần làm nên bản sắc văn hiến của xứ Kinh Bắc-Bắc Ninh.

Danh Lam Thắng Cảnh
























































Dịch Vụ Du Lịch